سرعت  عکس العمل

سرعت بالای تصمیم گیری در ورزشکاران

يافته‌هاي يك تحقيق علمي نشان داد كه زمان واكنش در ورزشكاران نسبت به افراد عادي تفاوت معناداري دارد.

  يكي از مهم‌ترين عوامل اجراي ماهرانه و پياده كردن تكنيك‌هاي ورزشي تصميم‌گيري است. تصميم‌گيري درباره‌ي اين‌كه چه كاري انجام دهيم وچه چيزي را انجام ندهيم. اين تصميم‌گيري در شرايط ويژه بايستي به سرعت و با ضريب اطمينان بسياري انجام شود. زمان واكنش يا RT شاخصي بسيار مهم براي انداز‌ه‌گيري سرعت تصميم‌گيري و كارايي آن است كه به فاصله‌ي زماني بين ارائه غيرمنتظره محرك تا شروع پاسخ گفته مي‌شود.

در تحقيقي كه توسط دانشجويان دانشگاه اصفهان صورت گرفت، مشخص شد افراد ورزشكار زمان واكنش بسيار كمتري نسبت به افراد بي‌تحرك دارند. شاخص RT براي اين افراد حتي از كساني كه تنها به بازي‌هاي رايانه‌اي مي‌پردازند، هم كمتر است.

براي اندازه گيري زمان واكنش تست معروفي وجود دارد. قرار گرفتن خط‌كش بين انگشتان و رها كردن آن مي‌تواند زمان واكنش را مشخص كند. فرد تحت آزمون به محض اين كه خط‌كش رها شده بايد تلاش كن آن را با انگشتش بگيرد. با مشخص بودن مسافتي كه خط كش پيموده مي‌توان زمان واكنش را با تقسيم كردن مسافت ( بر حسب متر ) بر عدد 0.204 و پيدا كردن ريشه‌ي دوم آن به دست آورد. مثلا اگر شخصي خط‌كش را پس از 5 سانتي متر سقوط با انگشتش بگيرد زمان سقوطي در حدود 100 ميلي ثانيه خواهد داشت.

تست زمان واكنش

در محيطي كه ما در آن زندگي مي‌كنيم محرك‌هاي زيادي در آن وجود دارند. مشخص‌شده كه انسان با سرعت بيشتري محرك‌هاي شنوايي را نسبت به محرك‌هاي بينايي پرداش مي‌كند. سرعت عكس‌العمل در فعاليت‌هاي ورزشي علاوه بر اين‌كه موجب موفقيت و بهبود اجرا مي‌شود، باعث جلوگيري از آسيب نيز مي‌شود. با توجه به اهميت بالاي زمان واكنش در بسياري از موقعيت‌هاي زندگي در سال‌هاي اخير محققان بسياري علاقه‌مند به بررسي اين عامل شده‌اند تا بتوانند به درك بهتري از سيستم پردازش اطلاعات برسند.

براي بررسي زمان واكنش با توجه هدف مورد نظر حالات مختلفي وجود دارد كه يكي از رايج‌ترين انها زمان واكنش ساده مي‌باشد كه در آن فرد بايد به محرك غيرمنتظره با حداكثر سرعت ممكن پاسخ دهد. هر محرك براي پردازش و توليد پاسخ در انسان مسير مجزايي را طي مي‌كند. بررسي زمان واكنش براي مطالعه جريانات حسي و ذهني به‌كار مي‌رود و در واقع، يك وسيله‌ي حياتي براي فهميدن چگونگي عمل مراحل پردازش اطلاعات يا IP (شناسايي محرك، گزينش پاسخ و برنامه‌ريزي پاسخ) كه در درون دستگاه اطلاعاتي انسان اتفاق مي‌افتد، محسوب مي‌شود، لذا هر عاملي كه يكي از مراحل IP را طولاني كند، باعث افزايش زمان واكنش مي‌شود. عواملي هم‌چون سن، جنس، تعداد محرك، سازگاري محرك، پاسخ، آمادگي جسماني، خستگي، ضريب هوشي، تغذيه، ساعات مختلف شبانه‌روز، فعاليت بدني و تمرين بر زمان واكنش تاثير‌گذار است.

ورزش به فعاليت‌ها يا مهارت‌هاي عادي جسماني‌اي گفته مي‌شود كه بر پايه‌ي يك رشته قوانين مورد توافق همگاني و با اهداف تفريحي، يا براي مسابقه، نشاط شخصي، دستيابي به ورزيدگي، مهارت‌جويي يا آميزه‌اي از اين اهداف انجام مي‌گيرد.

هم‌چنين مي‌تواند به عنوان يكي از راه‌هاي گزينش افراد در تمي‌هاي ورزشي باشد. در ورزش، ورزشكاران بايد محرك‌هايي كه در محيط به صورت بينايي و شنوايي ارائه مي‌شوند را شناسايي كنند و به محرك‌هاي مربوط پاسخ دهند. اغلب در ورزش سرعت پاسخ اهميت خاصي دارد، به‌طوري كه پاسخ‌گويي سريع‌تر موجب كسب موفقيت در ورزش مي‌شود. در حين فعاليت ورزشي با توجه به افزايش مصرف انرژي زمان واكنش ساده كاهش مي‌يابد و علت آن را افزايش هزينه‌ي مصرف انرژي بدني در مقابل نياز‌هاي شناختي بيان نموده‌اند.

تمرين و تجربه در سنين كودكي، اهميت زيادي دارد. امروزه با تغيير سبك زندگي و گسترش آپارتمان‌نشيني، كودكان تا حدودي از انجام بازي‌هاي پرتحرك محروم شده‌اند و رو به بازي‌هاي رايانه‌اي آورده‌اند. بازي رايانه اي معمولا انجام آن مستلزم پردازش سريع اطلاعات و ارائه‌ي پاسخ‌هاي منطقي و فوق‌العاده سريع است. با توجه به گسترش بازي‌هاي رايانه‌اي، نياز به مطالعه‌ي اين نوع بازي‌ها و تاثيرات آنها بر روي افرادي كه روي به اين بازي‌ها آورده‌اند، محسوس‌تر شده است. بازي رايانه‌اي، يك فعاليت شناختي است كه مي‌تواند موجب پيشرفت و فرآيندهاي شناختي و ادراكي _ حركتي شود.

* روش در اين روش كه از نوع پژوهش‌هاي مقايسه‌اي ايست، سه گروه به صورت نمونه‌گيري در دسترس انتخاب شدند. گروه اول از هندباليست‌هاي باشگاه فرهنگي ورزشي ذوب‌آهن اصفهان انتخاب شدند. گروه دوم تحت عنوان بازي‌هاي رايانه‌اي از افرادي انتخاب شدند كه بازي‌هاي رايانه‌اي به عنوان نوعي عادت در آنها محسوب مي‌شد و به روزانه بيش از سه ساعت بازي رايانه‌اي انجام مي‌دادند. گروه سوم نيز از دانشجويان دانشگاه اصفهان انتخاب شدند كه زندگي نسبتا بي‌تحركي داشتند. براي كنترل تاثير ريتم شبانه‌روزي، همه آزمودني‌ها در ساعت 4 تا 6 عصر مورد آزمون قرار گرفتند. آزمودني‌هاي انتخاب شده از افرادي بودند كه مشكلات بينايي و شنوايي خاصي نداشتند. در شب قبل از آزمون دچار بي‌خوابي نبودند و درحين آزمون احساس گرسنگي نداشتند. هم‌چنين آزمودني‌ها از نظر "دست برتري" كنترل شدند و همگي آنها "راست برتر" انتخاب شدند.

ابتدا از آزمودني‌ها خواسته شد تا رضايت‌نامه‌ي كتبي را تكميل نمايند و سپس مراحل آزمون براي آنها توسط محرك يك آزمونگر به صورت يكسان بيان شد. بعد از اين‌كه توضيحات لازم به افراد داده شده، همه افراد براي آشنايي با دستگاه تعداد 10 مرتبه آزمون زمان واكنش ساده به دو محرك صدا و نور را انجام دادند. در نهايت از همه آزمودني‌ها سه مرتبه آزمون زمان واكنش ساده به محرك نور به عمل آمد و بهترين زمان به عنوان زمان واكنش فرد ثبت شد. بعد از اتمام زمان واكنش به نور، آزمون زمان واكنش به صدا مشابه مراحل آزمون واكنش به نور انجام شد. در طول آزمون، هيچ يك از آزمودني‌ها هيچ باز‌خوردي دريافت نكردند.

* نتايج

داده‌هاي اين پژوهش نشان مي‌دهد زمان واكنش ساده به دو محرك نور و صدا در هر دو گروه ورزشكار و بازي‌هاي رايانه‌اي نسبت به گروه غير ورزشكار داراي برتري معني‌داري مي‌باشد. هم‌چنين در بررسي انجام شده با وجود بهتر‌بودن ميانگين زمان واكنش ساده به دو محرك صدا و نور در گروه افرادي كه بازي‌هاي رايانه‌اي را انجام مي‌دادند، نسبت به گروه ورزشكاران، اما اين تفاوت در آزمون‌هاي آماري انجام شده معني‌دار نبود.

نتايج اين پژوهش برتري يكساني بين گروه بازي رايانه‌اي و ورزشكار در برابر افراد عادي نشان مي‌دهد كه مي‌تواند ناشي از فعاليت بدني انجام‌شده توسط ورزشكاران و اجراي بازي‌هاي رايانه‌اي توسط گروه بازي‌هاي رايانه‌اي در بلند‌مدت باشد. اين پژوهش همسو با پژوهش‌هاي پيشين تاثير اجراي بازي رايانه اي و ورزش را بر زمان واكنش نشان مي‌دهد.

در مطالعه حاضر، زمان واكنش ساده به نور و صدا افراد عادي به ترتيب 198 و 172 ميلي ثانيه بود كه با نتايج تحقيقات خارجي صورت گرفته همخواني داشت. آنها بيان داشتند كه زمان واكنش ساده به صدا سريع‌تر از نور مي‌باشد و حدود 180 تا 200 ميلي‌ ثانيه براي پاسخ به نور و حدود 140 تا 170 براي پاسخ به صدا مي‌باشد. پيش از اين تحقيقات علمي نشان داده بود كه زمان واكنش به محرك‌هاي بينايي سريع‌تر از محرك‌هاي شنوايي است. همچنين اثبات شد كه در بين ورزشكاران، زمان واكنش شنوايي از زمان واكنش بينايي سريع‌تر است.

نتايج به‌دست آمده، نتايج پژوهش دلبري و همكاران (1388) را تاييد مي‌كند. آنها بيان داشتند كه بازي رايانه‌اي باعث بهبود سرعت پردازش اطلاعات مي‌شود، به عبارتي زمان واكنش، نشان‌دهنده‌ي سرعت تصميم‌گيري و كارايي آن است. بنابراين مي‌توان گفت، بازي‌هاي رايانه‌اي سرعت پردازش اطلاعات را افزايش مي‌دهد، احتمال مي‌رود كاهش زمان واكنش در اثر انجام بازي‌هاي رايانه‌اي، به دليل كاهش زمان پيش حركت يا افزايش سرعت پردازش ادراكي يا شناختي باشد. تحقيقات درو و واترز، اورزي فيلدز، آلن گريد فيلد، سابرامنيام و يوجي كاهش زمان واكنش در نتيجه‌ي انجام بازي‌هاي رايانه‌اي را نشان داده‌اند.